Bir ağacı
gerçekten görmek, gözlemlemek ne anlama gelir? Genellikle çevremizde her gün
gördüğümüz varlıkları görmezden geliriz. Sadece ilgi duyduğumuz varlıkları
gerçekten görürüz. Bir jeolog çoğu kişinin dikkat etmediği bir kaya yığınına ya
da bir tepenin yamacına bakıp jeolojik tarihten sahneler çıkarır ve taşlarla
bir hikaye kurar. Başkaları aynı şeyi yıldızlar, bulutlar ya da kuşlarla,
kitaplar ya da resimlerle yapabilir.
Ağaç gözlemciliği bir ağaca genel olarak bakıp
ismini söyleyerek geçmekten daha fazlasını yapabilmektir. Ağaçlara geniş açıdan
değil yakın plandan bakmak ve aynı ağacı değişen mevsimlerde tekrar tekrar
ziyaret etmek gibi. O zaman her gün önünden geçtiğiniz ağaçların hiç fark
etmediğiniz ve bilmediğiniz yönleri olduğunu keşfedebilirsiniz.
Yazar Nancy R. Hugo ve fotoğrafçı Robert Llewellyn yazdıkları iki kitapta
ağaçlara daha yakından bakıyorlar. Seeing Trees: Discover the ExtraordinarySecrets of Everyday Trees (Ağaçları Görmek: Hergün Gördüğünüz Ağaçların
Sırlarını Keşfedin) ve Trees Up Close:The Beauty of Their Bark, Leaves, Flowers, and Seeds (Yakın Plandan Ağaçlar: Kabukların,
Yaprakların, Çiçeklerin ve Tohumların Güzelliği) adlı kitaplarda örneğin bir
akçaağaç ya da meşenin çiçekleri ya da ginko ağacının tohumundaki polen gibi,
görmek için çaba harcamamız gereken ayrıntılara dikkat çekiyorlar. Çoğumuzun gözünden kaçan bu
ayrıntılar, sanki uzak, yabancı bir dünyadan görüntüler gibi.
Yazarın amacı da,
bir botanikçi gibi dünyanın öbür ucundaki sıra dışı ağaçların özelliklerini
araştırmaktan çok, ağaç severlerin her gün park ve bahçelerde görebildikleri ağaçların
sıra dışılığını görmek ve gösterebilmek. Ayrıntılı gözlemleme yöntemiyle,
varlıkları isimleriyle tanımlayıp görmezden gelme eğilimimiz nedeniyle
çevremizdeki yaşamda gözden kaçırabildiğimiz tüm hareketli ve değişken olguları
ve ilişkileri dikkate almamızı sağlıyorlar.
Ağaçları Görmek adlı kitapta Henry David Thoreau’dan bir alıntı da, neden ayrıntılı gözlem yöntemine başvurmamız
gerektiğini açıklar gibi:
“Doğadaki olguların çoğu… ömrümüz boyunca bizden gizli kalır. Bir manzarada ancak bizim değerini bilmeye hazır olduğumuz ölçüde güzellik bulabiliriz, daha fazlasını asla… Bir insan ancak yakın ilişki kurabildiği şeyleri görür.”
